ABD’nin Suriye’ye yönelik yaptırımları hafifletmek için şartlarının olduğu bir listeyi Şam’a ilettiği haberlerinin akabinde Suriye’nin bu kurallara yazılı olarak cevap verdiği tez edildi. Reuters haber ajansının gördüğünü söz ettiği mektuba nazaran, Suriye kelam konusu kuralların birçok konusunda aksiyona geçtiklerini, başkalarının ise Washington ile “karşılıklı anlayışı” gerektirdiğini bildirdi.
Habere nazaran, ABD, geçen ay Suriye’ye yerine getirmesini istediği sekiz kuralın olduğu listeyi iletmişti. Bu kuralların ortasında geri kalan kimyasal silahların imhası ve “yabancılara hükümette üst seviye mevkiler verilmediğinden” emin olunması da vardı. Reuters’a mart ayında açıklama yapan kaynaklar, birtakım yaptırımları altı aylığına askıya alan ABD’nin tüm taleplerinin karşılanması halinde bu süreyi iki seneye uzatacağını ve olasılıkla bir muafiyet kararı daha yayınlayacağını söylemişti.
O devirde basına yansıyan haberlere nazaran, ABD’li üst seviye yetkili Natasha Franceschi, listeyi 18 Mart’ta Belçika’nın başşehri Brüksel’de yapılan Suriye bağış konferansı sırasında Suriye Dışişleri Bakanı Esad Şeybani’ye iletmişti.
“ABD, KOŞULLARINI 18 MART’TA SURİYE’YE İLETTİ”
Şeybani, cuma günü Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) birinci hitabında, Şam’ın kimyasal silahların imhası ve Suriye’deki kayıp ABD vatandaşlarının aranması üzere birtakım talepleri halihazırda ele almaya başladıklarının bildirisini verdi. Reuters’a nazaran, Suriyeli bakanın dün sarf ettiği kelamlar, ABD’ye ilettikleri “özel mektubun” içeriği ile de uyumluydu. İki Batılı ve bir Suriyeli yetkili de bunun Reuters’ın bir kopyasını gördüğü mektupla dengeli olduğunu söyledi.
Habere nazaran, Suriye, bu bağlamda ABD’ye dört sayfalık bir doküman gönderdi. Evrakta kayıp ABD’li gazeteci Austin Tice’ın bulunması için Dışişleri Bakanlığı’nın bünyesinde bir irtibat ofisi kurulacağı belirtiliyor ve kimyasal silahları ele almak için yapılacak çalışmalar detaylandırılıyordu. Öte yandan, mektupta “yabancı savaşçıların çıkarılması” ve “ABD’ye terörle uğraş için akın müsaadesi verme” üzere bahislerde daha az yorumda bulunuluyordu.
ABD DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI YANIT ALDIKLARINI DOĞRULADI
ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan bir sözcü de Washington’ın “belirli, ayrıntılı itimat inşa önlemleri” alma talebine Suriye’deki yetkililerden karşılık alındığını” doğruladı. Sözcü, şu anda aldıkları karşılığı değerlendirdiklerini ve mevcut durumda paylaşacak bir şeyleri olmadığını belirtti.
ABD’nin “herhangi bir oluşumu Suriye hükümeti olarak tanımadığını” belirten sözcü, ilgilerin gelecekte daha fazla olağanlaşmasına süreksiz yetkililerin aksiyonlarının karar vereceğini” söyledi. Suriye Dışişleri Bakanlığı ise yorum talebine şimdi cevap vermedi.
“SURİYELİ YETKİLİLER BEYİN FIRTINASI YAPIYOR”
Habere nazaran, mektupta, Suriyeli yetkililerin yabancı savaşçılar konusunda ABD’nin eski Suriye özel temsilcisi Daniel Rubinstein ile görüştükleri lakin sıkıntının “daha geniş bir istişari oturumu gerektirdiği” belirtildi. Mektup ayrıyeten “altı kişinin terfi ettirildiğinin açıklanmasının akabinde askeri rütbe verilmesinin askıya alındığının teyit edilebildiği” söz edildi. Haberde, burada ortalarında Uygurlar, bir Ürdünlü ve bir Türk’ün silahlı kuvvetler bünyesinde çeşitli vazifelere getirilmesinin kast edildiği ileri sürüldü. Mektupta kelam konusu rütbelerin geri alınıp alınmadığı ya da gelecekte hangi adımların atılacağı belirtilmedi.
ABD’nin “terörle gayret konusunda koordinasyon” ve “terör gayelerine atak düzenleyebilme” talepleri konusunda ise mektupta “bu sıkıntının karşılıklı anlayış gerektirdiği” belirtildi. Mektup, Suriye’deki yeni hükümetin ABD’nin ya da Batı’nın Suriye’deki çıkarlarına rastgele bir tehdide müsamaha göstermeyeceğini ve “uygun türel tedbirlerin alınacağını” belirtti. Mektup konusunda bilgi sahibi bir Suriyeli yetkili, Suriyeli yetkililerin ABD’ye açıkça taarruz düzenleme müsaadesi vermeden “aşırılıkçıları zayıflatmanın” yollarını bulmak için “beyin fırtınası” yaptığını anlattı.
ABD, MEKTUBA CEVAP VERDİ Mİ?
Üst seviye bir diplomat ve mektup konusunda bilgi sahibi bir kişi, Reuters’a yaptığı açıklamada, mektubun ABD’nin beş talebini ele aldığını lakin başkalarının “dışarıda bırakıldığını” belirtti.
Kaynaklar, mektubun 14 Nisan’da, Şeybani’nin ABD ziyaretinin 10 gün öncesinde gönderildiğini anlattı. Lakin, ABD’nin mektuba cevap verip vermediği netlik kazanmadı. Suriyeli bir yetkili ve mektup konusunda bilgi sahibi olan ABD’li bir kaynak, Şeybani’nin New York ziyareti sırasında mektubun içeriğini ABD’li yetkililer ile görüşeceğini aktardı.
Suriye’nin mektubunda, atılan adımların büyükelçiliklerin yine açılması ve yaptırımların kaldırılması da dahil olmak üzere her bir mevzuyu ayrıntılı olarak görüşmek için bir toplantı yapılmasını beraberinde getirmesinin umulduğu belirtildi.
“SURİYE’NİN TEHDİT OLUŞTURMASINA MÜSAADE VERMEYECEĞİZ”
Mektupta, Suriye’deki Filistinli kümeler konusuna da değinildi, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara’nın Filistinli kümelerin “eylemlerinin izlenmesi” için bir komite kurduğu ve devlet denetimi dışındaki silahlı kümelere müsaade verilmeyeceği belirtildi. Habere nazaran mektup iki İslami Cihad mensubunun Suriye’de gözaltına alınmasından günler evvel gönderildi.
Mektupta ayrıyeten şu sözlere yer verildi: “Bu mevzu hakkındaki konuşmalar sürebilir; ama kapsamlı yaklaşımımız Suriye’nin İsrail de dahil olmak üzere hiçbir tarafa tehdit kaynağı olmasına müsaade vermeyeceğimiz biçimindedir.”
Mektupta Suriye’deki terörle uğraş makamları ile Amman’daki ABD’li temsilciler ortasında IŞİD’le gayret konusunda “devam eden bir iletişim” olduğu ve Suriye’nin bu işbirliğini geliştirme eğiliminde olduğu da söz edildi. Suriye ve ABD ortasında Amman’daki direkt görüşmeler daha evvel basına yansımamıştı.
