ABD Başkanı Donald Trump, dün başladığı Ortadoğu cinsinin birinci ayağı olan Suudi Arabistan ile yaklaşık 142 milyar dolarlık “tarihteki en büyük” savunma muahedesini imzaladı. Kelam konusu mutabakat kapsamında, Suudi Arabistan’a Amerikan savunma şirketlerinden son teknoloji savaş ekipmanları ve hizmetlerinin sağlanacağı bilgisi verildi.
Trump, Ortadoğu tipi kapsamında kendisine lüks bir jumbo jet armağan etmek isteyen Katar’a gitmeye hazırlanırken Washington ve Riyad ortasındaki savunma mutabakatı hem ABD hem dünya basınında geniş yer buldu.
TRUMP, DİPLOMATİK TEMASLARINI FERDÎ ÇIKARLARI İÇİN Mİ KULLANIYOR?
Katar merkezli El Cezire kanalı, dün imzalanan muahedenin iki ülke ortasındaki ekonomik ve askeri bağların derinleştiğine işaret ettiği yorumunda bulundu. El Cezire’ye nazaran, Trump’ın ziyareti birebir vakitte diplomatik temaslarını ferdî çıkarları için kullandığı tenkitlerini de bir sefer daha gündeme getirdi.
Katar’ın 400 milyon dolar bedelinde bir uçağı ABD Savunma Bakanlığı’na (Pentagon) verme teklifinin halihazırda etik ve anayasaya uygunluk tartışmalarını beraberinde getirdiğine dikkat çekilen haberde, Trump’ın 2017 yılında başlayan birinci başkanlık devrinde birinci büyük yurtdışı gezisi kapsamında da Suudi Arabistan’a gittiği hatırlatıldı. Bu ziyarette de milyarlarca dolar pahasında bir silah mutabakatı imzalanmıştı.
Suudi Arabistanlı gazeteci Cemal Kaşıkçı’nin İstanbul’da öldürülmesinin iki ülke bağlantılarını “kısa bir müddetliğine bitirme tehdidini beraberinde getirdiği” anımsatılan habere nazaran, ABD’li şirketler de yapılan mutabakatla birlikte gelen “talih kuşundan” faydalanabilir. Haberde, Trump’ın birinci periyodu de dahil olmak üzere ABD hükümetlerinin güvenlik ve silah satışı alanında işbirliği öngören muahedeleri Suudi Arabistan’ı İsrail ile olağanlaşmaya itmek için kullandığına dikkat çekildi.
“ODAK NOKTASI, YATIRIMLARI ARTIRMAK”
İngiltere merkezli BBC de Trump’ın Suudi Arabistan ziyaretine ait haberinde, Trump’ın ABD’nin “Suudi Arabistan’dan daha güçlü bir ortağı” olmadığını söylediğini hatırlattı. Körfez ülkelerine yapılan ziyaretlerin temel odak noktasının yatırımları artırmak olduğuna dikkat çekilen haberde, “Trump, Amerikan iktisadını desteklemek için ABD’ye yabancı yatırımcıları çekmeye çalışıyor; bu, ikinci periyodunun (şu ana kadarki) yaklaşık 4 aylık periyodunun kilit bir odak noktası” sözleri kullanıldı.
BBC, Trump’ın Suudi Arabistan ziyaretinin Kaşıkçı’nın 2018 yılında öldürülmesinin akabinde Suudi Arabistan’ın ABD nezdinde “dışlanmış bir devlet” ilan edilmesinden iki yıl sonra gerçekleştiğine işaret etti.
“TRUMP, SATILIK MI?”
Almanya’nın Der Spiegel haftalık siyaset mecmuasında Juan Moreno tarafından yapılan bir podcast yayınında Trump’ın Ortadoğu seyahatine ait olarak “Trump satılık mı?” başlığı kullanıldı.
Podcast yayınının tanıtımında Trump’ın ziyareti sırasında Gazze’deki durum, İran ile ilgiler ve Suriye’nin yine inşasını ele alabileceğine lakin öbür çıkarlarının da olduğuna dikkat çekildi. Trump’ın ABD liderlerinin birinci büyük yurtdışı ziyaretlerini kendileri üzere düşünen insanlara yaptığı tarafındaki geleneğe bağlı kaldığı yorumunda bulunulabileceği belirtilen haberde, “Bu, geçmişte Avrupalı müttefiklerdi; artık ise Körfez devletleri” denildi.
“Trump ziyaretleriyle neyin peşinde olduğunu çok açık bir biçimde tabir etti: Para” tabirlerine yer verilen haberde, Trump’ın neredeyse hiçbir siyasi amaç peşinde olmadığı değerlendirmesi yapıldı. Haberde ve podcast yayınında görüşlerine yer verilen Der Spiegel’in dış haberler editörü Mathieu von Rohr, “Bu ziyaret, Trump için öncelikle bir iş yapma fırsatı: Amerikan iktisadı ve kendi işleri için güzel olan bir iş” diye konuştu.
“Trump’ın makamını özel emelleri için kullanma konusunda hiçbir vakit bir sorunu olmadı” denilen habere nazaran, Trump’ın Katar’ın uçak ikramını kabul edecek olması da temelinde buna işaret ediyor.
“ABD İLE İŞ MUAHEDELERİ YAPIN O DA İŞİNİZE KARIŞMASIN”
ABD merkezli Bloomberg haber sitesi de bahse ait haberinde, “Başkan Donald Trump, Suudi Arabistan’da dünyaya bir ileti gönderdi: İş muahedeleri yapın; ABD de sizin işinize karışmasın” değerlendirmesinde bulundu.
Trump’ın Suudi Arabistan’a yaptığı ziyarette Riyad idaresini “modernleşme” teşebbüsü münasebetiyle kutladığına dikkat çekilen haberde, Trump’ın ziyaretinde birinci devrinde başlayan bakış açısının sinyalini verdiği, dün yaptığı konuşmanın ise vizyonunu en açık sözlerle ortaya koyduğu manasına geldiği belirtildi.
Bloomberg’e nazaran, Trump’ın konuşması tıpkı vakitte ABD’nin klâsik yaklaşımını bilakis çevirdiğini de vurguladı. Buna nazaran, Trump’ın vurgusu insan haklarından yana değildi.
“ABD’NİN DIŞ SİYASETİNDE KIYMETLİ BİR DEĞİŞİM”
Bloomberg’e emsal bir halde ABD’nin The Washington Post (WP) gazetesi de Lider Donald Trump’ın Suudi Arabistan ziyaretinin ABD’nin Ortadoğu’daki dış siyasetinde kıymetli bir değişime işaret ettiğini yazdı.
Trump’ın ittifaklar konusunda sık sık şüpheciliğini söz ettiği anımsatılan haberde, Trump’ın dün yaptığı konuşmada “müttefiklerini savunmaya yardımcı olmak için” tereddüt etmeyeceğini söylediği hatırlatıldı.
Trump’ın selefi Joe Biden’ın insan hakları ihlalleri hasebiyle Suudi Arabistan’ı “dışlanmış bir devlet” haline getirme taahhüdünü hatırlatan gazete, Trump’ın ziyaretinin ise Biden’dan çok daha farklı bir tonunun olduğuna dikkat çekti.
