ABD’de Donald Trump idaresi, muhakkak taleplerle birlikte İran ile müzakere masasına oturmaya hazırlanıyor.
Bu taleplere nazaran İran’ın uranyum zenginleştirmeye son vermesi, elindeki uranyum stoğunu devretmesi, nükleer tesislerini büsbütün dağıtması ve füze programına son vermesi gerekiyor.
Ayrıca Hamas, Hizbullah ve başka vekil güçlere dayanağın büsbütün kesilmesi de ABD’nin talepleri ortasında.
TRUMP’IN KOŞULLARI ÇOK DAHA SERT
Obama periyodunda İran ile 2015’te varılan mutabakat İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stoğunun kısıtlanmasını öngörüyordu.
Bu muahededen 2018’de çekilen Donald Trump, artık Obama devrindekinden çok daha sert bir muahedeyi İran idaresine kabul ettirmeyi istiyor. Bu taleplerin ise İran için kabul edilmesinin sıkıntı olduğuna dikkat çekiliyor.
“TRUMP ESNEKLİK GÖSTEREBİLİR”
Ancak Amerikan New York Times gazetesi, Trump’ın daha evvel de bu çeşit müzakereler öncesinde elini yüksek açtığına dikkat çekerek ilerleyen süreçte bu taleplerle ilgili esneklik gösterebileceğini yazdı.
İran’ın nükleer programını 2015’te Trump idaresinin çekilmesinin akabinde çok daha fazla geliştirmesi de müzakereler için sorunlu bir durum olarak niteleniyor. İran şu an yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum üretiyor, bununla bomba imaline yaklaştığına dikkat çekiliyor.
İran’ın ellinde hala 6 nükleer bomba yapabilecek kadar uranyum bulunduğu belirtiliyor. Fakat muhakkak etaplardan geçirilerek nükleer bomba elde etmesinin uzun vakit alacağı kestirim ediliyor. Amerikan istihbaratına nazaran İranlı silah mühendisleri ellerindeki nükleer yakıtın bir yıl ya da daha fazla müddette değil aylar içinde bombaya dönüştürülebilmesi için çalışmalar yürütüyor.
ZAMAN KISITLAMASI DA SORUN
Müzakelerde bir öteki sıkıntıysa vakit kısıtlaması.
Nükleer mutabakatta tetik sistemi olarak isimlendirilen ve İran’a muahedeyi ihlal ettiği gerekçesiyle Birleşmiş Milletler yaptırımlarının tekrar uygulanmasını öngören kararın mühleti 18 Ekim’de doluyor.
Nükleer muahedenin Avrupalı tarafları İran ile anlaşamazsa tetik düzeneğini işletecekleri tehdidinde bulundu. İran ise tetik sisteminin işletilmesi halinde Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesinin Mutabakatı’ndan çekileceğini söylüyor. Bu, İran’ın nükleer programındaki kontrollerin büsbütün sona ereceği manasına geliyor.
ABD VE İSRAİL’İN POTANSİYEL SALDIRISI
Böylesi bir durumun oluşmasını engellemek için ABD ve İsrail’in İran’ın nükleer tesislerini vurabileceği ihtimali konuşuluyor. Hücumun ortaklaşa mı düzenleneceği, yoksa ABD’nin dayanağıyla İsrail tarafından mı gerçekleştireleceği tartışılan mevzular ortasında bulunuyor.
İran’a mümkün hücumda misilleme yapmasından da telaş ediliyor. İran’ın Amerikan ve İsrail amaçlarının yanı sıra Suudi Arabistan’ın petrol tesisleri üzere Körfez ülkelerine de hücumlar düzenleyebileceği konuşuluyor.
“MASADA İRAN’IN ELİ ZAYIF”
İran’ın nükleer programını ilerletse de müzakere masasına eli zayıf olarak oturduğu yorumları da yapılıyor.
İsrail’in Geçen Ekim’de İran’daki nükleer tesisleri koruyan hava savunma sistemlerini büsbütün etkisiz hale getirdiği belirtiliyor. İran’a muhtemel hava operasyonunda misilleme olarak İsrail’e saldırmasından telaş edilen Hamas ve Hizbullah üzere vekil güçlerinin zayıf düştüğüne de dikkat çekiliyor.
