ABD Başkanı Donald Trump, mayıs ayında Orta Doğu ziyareti kapsamında Suudi Arabistan’ı da ziyaret etmeye hazırlanırken, Trump idaresinin Riyad idaresine pahası 100 milyar doların üzerinde bir silah paketi teklif etmeyi planladığı argüman edildi.
Reuters haber ajansının bahis hakkında direkt bilgi sahibi olan altı kaynağa dayandırdığı habere nazaran, teklif, Trump’ın ülkeye ziyareti sırasında kamuoyuna duyurulacak. Trump’ın selefi Joe Biden’ın idaresi, İsrail-Suudi Arabistan münasebetlerinin olağanlaşması kapsamında Riyad ile savunma muahedesi yapmak istemiş, lakin gayretlerinde başarısız olmuştu.
“İLİŞKİMİZ HİÇ OLMADIĞI KADAR GÜÇLÜ”
Biden idaresinin Suudi Arabistan’a yaptığı teklif, ülkenin Çin’den silah alımını durdurması ve Pekin’in ülkedeki yatırımlarını sınırlamasının karşılığında Suudi Arabistan’a daha gelişmiş ABD üretimi silahlara erişim sağlanmasını öngörüyordu. Reuters, Trump idaresinin teklifinin emsal gereklilik ve kaideleri içerip içermediğinin tespit edilemediğini aktardı.
ABD’li bir savunma yetkili, bahse ait yaptığı açıklamada, “Suudi Arabistan Krallığı ile olan savunma ilgimiz, Lider Trump’ın liderliğinde hiç olmadığı kadar güçlü. Savunma alanındaki işbirliğimizi devam ettirmek bu iştirakin değerli bir ögesi; savunma gereksinimlerini ele almak için Suudi Arabistan ile birlikte çalışmayı sürdüreceğiz.”
PAKETTE NELER VAR?
Trump, birinci devrinde Suudi Arabistan’a silah satışının ABD’de istihdam için düzgün olduğunu savunmuştu. Reuters’a konuşan kaynaklardan ikisi, Lockheed Martin şirketinin Riyad’a ortalarında C-130 nakliye uçağının da olduğu bir dizi gelişmiş silah sistemi tedarik edebileceğini söyledi. Bir kanyak ise firmanın füze ve radar da sağlayabileceğini anlattı.
Eski ismi Raytheon Technologies olan RTX Corp şirketinin de pakette kıymetli bir rol oynaması bekleniyor. Pakette başka önde gelen ABD’li savunma tedarikçileri Boeing, Northrop Grumman ve General Atomics’in de rol oynaması öngörülüyor.
Ajansa konuşan tüm kaynaklar “meselenin hassasiyeti” münasebetiyle isimlerini vermeyi reddederken, Lockheed Martin’den bir sözcü, yabancı askeri satışların “hükümetler ortası işlemler” olduğunu söyledi. Reuters, mutabakatlardan ne kadarının yeni olduğunu da tespit edemediğini belirtti. İki kaynak, kimilerinin üzerinde bir müddettir çalışıldığını anlattı. Üç kaynağın verdiği bilgiye nazaran, savunma şirketlerinden çok sayıda yönetici bir heyetin modülü olarak bölgeyi ziyaret etmeyi kıymetlendiriyor.
ABD, SİLAH SATIŞINA DAİR TUTUMUNU YUMUŞATIYOR
Trump, 2017 yılında da Suudi Arabistan’a yaklaşık 110 milyar dolarlık satış teklifinde bulunmuştu. 2018 yılı prestijiyle 14.5 milyarlık kısmının tedariki başlamış lakin gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesinin akabinde Kongre kelam konusu satışları sorgulamaya başlamıştı.
2021 yılında, Biden idaresi sırasında Kongre, Kaşıkçı cinayeti ve Yemen’deki savaş hasebiyle Riyad’a silah satışını yasaklamıştı. Biden idaresinin hali, 2022 yılında Rusya-Ukrayna savaşının global petrol tedarikini etkilemesinin akabinde yumuşamıştı. ABD, 2024 yılında akın silahlarının satışına yönelik yasağı kaldırmıştı.
Üç kaynak, Riyad’ın yıllardır ilgilendiği F-35 savaş uçakları konusunda mümkün bir mutabakatın konuşulmasının da beklendiğini söyledi fakat Trump’ın ziyareti sırasında bir muahede imzalanması talihinin düşük olduğunu tabir etti.
