Uzmanlar, artık “sis mevsimi” ve “çöp mevsimi”nin Dünya’nın yıllık iklim döngüsünün bir kesimi haline geldiği konusunda ikazda bulunuyor. Bu yeni mevsimler, ekosistemleri alt üst ediyor ve takvimi tekrar şekillendiriyor.
Tamamen insan faaliyetleriyle tetiklenen bu yeni döngüler her yıl nizamlı olarak tekrarlanıyor ve halk sıhhati, deniz ömrü ve global ekosistemler için önemli tehditler oluşturuyor.
SİS MEVSİMİ NEDİR, NEREDE GÖRÜLÜR?
Sis mevsimi, her yıl Güneydoğu Asya’nın kimi bölgelerinde yaşanıyor. Bu periyotta kalın duman katmanı bölgeyi kaplıyor, hava kalitesini tehlikeli düzeylere düşürüyor ve sıhhat sıkıntılarına neden oluyor.
Bu sisin büyük bir kısmı, Endonezya ve Malezya üzere ülkelerde çıkan yangınlardan kaynaklanıyor.
Benzer bir durum ABD’de de gözlemleniyor. Kaliforniya’daki yangın mevsimi evvelden sadece yılın en sıcak aylarında görülürken, artık ilkbaharda başlayıp Aralık ayına kadar uzanıyor.
ÇÖP MEVSİMİ NEDİR, NEREDE GÖRÜLÜR?
Bu ortada Bali’de her yıl Aralık’tan Mart’a kadar değişik bir mevsim yaşanıyor. Muson rüzgarlarının istikamet değiştirmesiyle okyanus akıntıları büyük ölçüde plastik atığı kıyıya taşıyor, plajlar çöp yığınlarıyla kaplanıyor.
Bu “çöp mevsimi” o kadar öngörülebilir hale geldi ki, mahallî halk artık bu periyodu ayına kadar iddia edebiliyor.
Benzer olaylar Filipinler, Tayland ve hatta yaz aylarında körfez akıntılarıyla birlikte ABD’nin doğu yakasında da yaşanıyor.
BAZI MEVSİMLER DE YOK OLDU
Araştırmaya nazaran kimi klâsik mevsimler ise büsbütün ortadan kalktı. Örneğin, And Dağları ve Rocky Dağları üzere yüksek bölgelerde evvelce emniyetli olan kış sporları mevsimi, kar eksikliği nedeniyle çöküyor.
İngiltere’nin kuzeydoğusunda ise martı tipi deniz kuşları, artık her yıl tıpkı vakitte yuvalanmak için geri dönmüyor. Bu durum, kuşaklardır bu döngüye güvenen topluluklar için büyük bir değişim manasına geliyor.
İlkbahar ve yaz üzere birtakım mevsimler de senkronunu kaybetti. Artık ilkbahar çok erken gelirken, yaz mevsimi uzadıkça uzuyor.
