Nükleer tesisler, tabiatları gereği çok sayıda radyoaktif unsur depolar. Bu unsurlar dikkatlice tasarlanmış kaplarda depolanır ve tesisler sızıntı riskini en aza indirecek biçimde inşa edilir.
Geniş kapsamlı bir taarruz ise bu güvenlik sistemlerini bozabilir. ABD’nin saldırısı sonrasında nükleer felaket ihtimalleri tartışılıyor. İşte tüm risk senaryoları…
MASADAKİ TEHLİKE SENARYOLARI
Uzmanlar, Fordo’ya akının nükleer bir patlamaya yol açmayacağını belirtiyor. Zira tesiste bulunan yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum, gaz formunda saklanıyor ve bu gaz, zincirleme bir nükleer tepki başlatabilecek formda değil.
Gaz halindeki uranyumun, yoğunluğu nedeniyle çok uzaklara yayılması beklenmiyor. Bu nedenle, sızıntı yaşansa bile etraf halkı ya da Tahran üzere uzak kentler üzerinde önemli bir tehdit oluşturması muhtemel görülmüyor.
“ÇOK DAHA TEHLİKELİ TESİSLER VAR”
Ancak riskler yalnızca Fordo ile hudutlu değil. İran’daki Bushehr Nükleer Santrali ve Tahran’daki araştırma reaktörü üzere tesisler, çok daha fazla radyoaktif unsur içeriyor.
Bu tıp reaktörlerin amaç alınması durumunda, sızıntının boyutu Fukuşima ya da Çernobil üzere felaket senaryolarına benzeyebilir.
Öte yandan, İsrail’de bulunan Dimona Nükleer Reaktörü de mümkün bir İran misillemesinin amacı olabilir. Dimona, İsrail’in nükleer silah programının bir kesimi olarak biliniyor ve bu reaktöre yönelik bir hücum da büyük bir nükleer krizi tetikleyebilir.
ABD saldırısının akabinde Fordo Nükleer Tesisi’nde son durum. FÜZE SALDIRISI NÜKLEER PATLAMA YARATIR MI?
Bu hassas şartlar, kazara yahut parçalanabilir unsur bir füze yahut bomba tarafından vurulduğunda olduğu üzere bir tıp gerilim altında olduğunda karşılanamaz.
Bu nedenle İsrail’in yahut Amerika’nın İran’ın nükleer tesislerine yönelik akınları nükleer patlama riskiyle sonuçlanmıyor. Tesisler ve içerdiği altyapı hasar görmüş olabilir, lakin nükleer patlama mümkünlüğü yoktur.
PEKİ YA RADYASYON SIZINTISI?
Uzmanlara nazaran, radyasyon sızıntısı, nükleer bir patlamadan çok daha gerçekçi bir felaket senaryosu.
Nükleer tesisler, tabiatları gereği, bilhassa gaz halindeki uranyum hekzaflorür (UF6) ve toz üzere farklı formlardaki uranyum olmak üzere çok sayıda radyoaktif unsur depolar. Füze akınları da hem kimyasal hem de radyolojik sızıntı yaratabilir.
İsrail yahut ABD tarafından gerçekleştirilenler üzere bu tesislere yönelik hücumlar, bu hususların inançlı bir halde depolanmasını ve işlenmesini sağlayan sistemlere ziyan verebilir yahut bunları bozabilir.
RADYASYON SIZINTISI NELERE YOL AÇABİLİR?
Radyolojik sızıntıların en büyük iki örneği, 1986’da Çernobil’de ve 2011’de Fukuşima’da meydana gelen kazalardır.
Her iki durumda da, büyük ölçekli radyoaktif unsurlar kazalar sonucu atmosfere kaçmış ve beşerler ve öbürleri için büyük bir tehdit oluşturmuştur.
Daha yakın vakitte, Rus ve Ukrayna güçleri ortasındaki çatışmaya yakalanan Ukrayna’daki Zaporizhia nükleer santralinde bir tehdit görüldü. Zaporijya santrali Avrupa’nın en büyüğüdür ve çatışma sırasında birkaç kere direkt akına uğramıştır.
NÜKLEER SİLAHIN ÖTEKİ BOMBALARDAN FARKI NE?
Nükleer bomba, savaşta kullanılan klâsik patlayıcılardan ve kimyasallardan çok farklıdır.
Geleneksel bombalar, çoklukla çarpma anında patlamak üzere tasarlanmış çeşitli kimyasallar kullanılarak üretilir. Bunlar kendi başlarına patlayıcıdır ve tasarlandıkları halde kullanılmadıklarında bile tetiklenebilir ve hasara yol açabilirler.
Nükleer silahlar yahut nükleer gereçler bu türlü davranmaz. Bir nükleer bomba, klâsik bombaların yaptığı üzere patlayarak değil, çok kısa bir vakit diliminde çok yüksek ölçüde güç açığa çıkararak hasara yol açar.
Nükleer silahlar, klâsik patlayıcılar üzere çarpma anında değil, havada patlamak üzere tasarlanmıştır.
Birkaç milisaniyede muazzam ölçüde güç açığa çıkarırlar, bu da etraftaki havayı milyonlarca santigrat dereceye kadar ısıtır ve patlama dalgaları olarak bilinen, çok sıcak havanın genişleyen bir kabarcığının oluşumuna yol açar. Hasarın birçok bu patlama dalgalarından kaynaklanır.
