İran Meclisi, 25 Haziran’da yaptığı oylamada işbirliğinin askıya alınmasını ezici çoğunlukla onaylamıştı; yeni yasa çarşamba günü Cumhurbaşkanı Masud Pezeşkiyan tarafından yürürlüğe sokuldu.
İran medyasına nazaran yeni yasa, ülkenin Nükleer Silahsızlanma Muahedesi (NPT) kapsamındaki haklarını müdafaayı ve bilhassa uranyum zenginleştirme faaliyetlerini teminat altına almayı amaçlıyor.
Karar, Washington tarafından “kabul edilemez” olarak nitelendirildi. ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tammy Bruce, İran’ın barış ve refah yolunu seçmek yerine Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ile işbirliğini askıya almasının yanlış olduğunu söyledi. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in sözcüsü de kararın “endişe verici” olduğunu belirtti.
IAEA müfettişlerinin İran’daki nükleer tesislere erişimi meçhul hale gelirken, İran’ın BM Büyükelçisi denetçilerin ülkede inançta olduğunu lakin artık alanda vazife yapamayacaklarını açıkladı. Yeni yasaya nazaran müfettişlerin tesislere girişi için Yüksek Ulusal Güvenlik Kurulu onayı gerekecek. Kimi yetkililer, IAEA kameralarının da tesislerden çıkarılacağını sav etti.
İSRAİL VE BATI’DAN “YAPTIRIM” ÇAĞRIDI
İsrail Dışişleri Bakanı Gideon Saar, 2015 Nükleer Anlaşması’nın “snapback” düzeneğinin devreye sokulması davetinde bulunarak tüm BM yaptırımlarının tekrar yürürlüğe girmesini istedi. Bu sistem Ekim ayında sona erecek. Almanya ise İran’ın kararını “felaket sinyali” olarak niteledi.
Tahran idaresi, son akınlar sonrası IAEA’yı tarafsız olmamakla ve İsrail’e “zemin hazırlamakla” suçladı. Üst seviye bir İranlı yargı yetkilisi, IAEA Başkanı Rafael Grossi’nin “aldatıcı raporlar” hazırladığını öne sürerek hesap vermesi gerektiğini savundu.
İsrail ve ABD’nin haziran ayında Fordo, İsfahan ve Natanz’daki İran nükleer tesislerine yönelik düzenlediği taarruzlarda 900’den fazla kişi öldü. İran, ataklarda üst seviye kumandanlarını ve nükleer bilim insanlarını kaybetti. Karşılık olarak İran’ın düzenlediği misilleme taarruzlarında İsrail’de en az 28 kişi hayatını kaybetti.
Eski ABD Başkanı Donald Trump, bu taarruzların İran’ın nükleer programını “yok ettiğini” argüman ederken, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, tesislerde “ciddi hasar” olduğunu kabul etti lakin “Bilim ve teknoloji bombalarla yok edilemez” dedi.
“BİR İKİ YIL GERİLETİLDİ”
Son olarak, Pentagon tarafından yapılan açıklamada, İran’ın nükleer programının “bir iki yıl geriletildiği” söz edildi.
