İklim krizi ve beraberinde getirdiği olumsuz tesirlerin yanı sıra dünyadaki su kütlelerini olumsuz etkileyen bir faktör daha gün yüzüne çıktı.
Euronews haber sitesinin haberine nazaran, 1’inci ve 2’nci Dünya Savaşı sırasında batarak denizin tabanına oturan savaş gemileri için birebir vakitte “okyanusların tabanında işlemeye devam eden saatli bombalar” demek de mümkün. Okyanusların tabanında paslanan bu gemilerin toksik yükleri acilen ele alınması gereken bir etraf riski teşkil etse de bu risk birden fazla vakit göz gerisi ediliyor.
“İÇİNDE ÇEVRESEL BİR SAATLİ BOMBA GİZLİ”
Okyanus tabanındaki “saatli bombaların” bir örneği de Aralık 1918’de, 1’inci Dünya Savaşı’nın sonunda Bolşeviklere karşı Estonyalılara takviye için Talin’e giden HMS Cassandra gemisiydi. Bu gemi, mayına çarparak Saaremaa Adası açıklarında battı. 400 mürettebat sağ kurtulurken, 11 kişi gemiyle birlikte sulara gömüldü. Yaklaşık 100 metre derinde bulunan bu batık, 2010 yılında keşfedildi. Geminin içinde ise petrol formunda çevresel bir saatli bomba kapalı.
HMS Cassandra batığını inceleyen gemide bulunan Matt Skelhorn, Baltık bölgesindeki pek çok öteki gemi üzere bu geminin de “son derece güzel koruma edilmiş durumda olduğunu” söyledi.
İngiltere Savunma Bakanlığı’nın Enkaz İdare Programı’nın değerlendirmesine nazaran de “bu batık, İngiltere sularında karşılaştıkları birden fazla batıktan katiyen daha düzgün durumda”.
Öte yandan, bu batığın âlâ durumda olması etraf için de âlâ olduğu manasına gelmiyor olabilir. Öteki bir deyişle, gemiden geri kalanlar yavaş bir biçimde çözündüğü için yakın bir vakit içinde çökme ya da felaket boyutunda bir sızıntıya yol açma ihtimali yüksek değil. Ama alışılmadık derecede güzel durumda olması birebir vakitte dünyanın öbür yerlerinde büyük ölçüde bozunmuş gemilerde olduğundan daha fazla petrolü içinde barındırdığı manasına da geliyor olabilir.
HMS Cassandra, halihazırda az ölçülerde petrol sızdırıyor. En sonunda ise içindeki tüm petrol tabiata karışacak.
“İNSANLARIN FAALİYETLERİ DURUMU KÖTÜLEŞTİRİYOR”
Bu ve misal gemilere tıpkı vakitte “potansiyel olarak kirletici batıklar” (PPW) ismi veriliyor. Bu deniz araçlarında sızıntı yapmaları durumunda çevresel hasar yaratma potansiyeline sahip yük ya da yakıt bulunuyor.
Baltık Denizi’nden Güney Asya Pasifik’e kadar farklı coğrafyalarda bulunan bu gemilerden kimileri halihazırda sızıntı yapıyor, hasebiyle da hem deniz ekosistemlerini hem de su eserlerini ve yakınlarda yaşayan insan topluluklarını tehdit ediyor.
Sular altında 8 bin 500 civarında PPW bulunduğu, bunların birçoklarının tarihinin 1’inci ve 2’nci Dünya Savaşı’na dayandığı varsayım ediliyor. Ama dataların sonlu olması gerçek sayının bundan çok daha yüksek olabileceği manasına da geliyor.
Bu husus üzerine çalışan Tangaroa Projesi, 80 ile 100 yıl sonra bunların giderek daha fazla istikrarsız bir hal aldığı konusunda uyarıyor.
Bu “saatli bombaların” aciliyet teşkil etmesinin bir öteki sebebi ise insanların hareketlerinin durumu kötüleştirmesinde yatıyor. Denizin tabanında oturan bu batıklar on yıllardır yavaşça çözünüyor. Lakin son devirde bu çözünme suratında bir artış görülüyor. Her biri iklim değişikliğinin direkt bir sonucu olan artan okyanus sıcaklıkları ve değişen su asitliği, bu artışın ardında yatan sebepler olarak öne çıkıyor. Tekrar iklim krizinin daha sık ve şiddetli bir duruma getirdiği tayfun ve fırtınalar da halihazırda zayıflamış olan bu yapıların üzerine fazladan bir yük bindiriyor.
Haberde yer verilen değerlendirmeye nazaran, “insan faaliyetlerinin tesirleri, halihazırda tehlikeli olan bu çevresel saatli bombaların fitilini yeterliden güzele kısaltıyor”.
